مرگ پایان زندگی نیست؛ کارنامه موفق بروجرد در اهدای عضو

در سال‌های اخیر شاهد شکل‌گیری تجربه‌های ارزشمندی از اهدای عضو در شهرهای مختلف بوده است که نشان می‌دهد این فرهنگ دیگر محدود به یک شهر نیست، آرام‌آرام در نقاط مختلف استان در حال گسترش و بروجرد در این میان پیشتاز است.

محمدرضا کرمی و سینا طرهانی از کوهدشت، محسن حسن‌پور از دورود، مرتضی احمدی از الیگودرز و حالا محمد میردریک وند از خرم‌آباد؛ پنج نام که امسال اگرچه هر کدام در شهری از لرستان زندگی کردند، اما رفتنشان به یک معنا پایان زندگی نبود و بخشی از وجودشان در جان انسان‌های دیگر ادامه یافت.

محمد عزیز، تا به امروز که این مطلب نوشته می شود تو آخرین حلقه این زنجیره در لرستانی؛ قلبت می‌تپد، چشمانت می‌بینند و نفس زندگی در وجود انسان‌هایی جریان دارد که شاید اگر تصمیم خانواده‌ات نبود، فرصت دوباره‌ای برای زندگی نمی‌یافتند.

تو رفتی، اما زندگی را با خودت نبردی، آن را بخشیدی و بخشی از خودت را برای همیشه در این جهان باقی گذاشتی، شاید جاودانگی همین باشد؛ اینکه قلبت در سینه دیگری بتپد و نگاهت، هرچند از چشم دیگری، دوباره جهان را ببیند.

این تنها روایت محمد نیست، روایت خانواده‌هایی است که در سخت‌ترین لحظه زندگی، میان داغ از دست دادن عزیزشان و امکان نجات جان انسان‌های دیگر، راهی را انتخاب کرده‌اند که به ادامه زندگی ختم می‌شود و این داستان امروز از بروجرد و خرم‌آباد تا کوهدشت، دورود و الیگودرز امتداد یافته است.

بروجرد یکی از نمونه‌های قابل توجه این مسیر است، شهرستانی که از سال ۱۳۸۸ تاکنون ۶۰ مورد اهدای عضو در آن به ثبت رسیده و بر اساس اظهارات مسئول اهدای عضو شهرستان، جایگاه قابل توجهی در لرستان دارد.

با این حال، فاصله میان امکان اهدای عضو و تحقق آن همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های این مسیر است؛ فاصله‌ای که بخشی از آن به باورها و آگاهی خانواده‌ها درباره مرگ مغزی بازمی‌گردد و در لحظه‌ای که خانواده با سنگین‌ترین خبر مواجه می‌شود، تصمیم‌گیری دشوار می‌شود.

اما پشت هر آمار اهدای عضو، یک خانواده ایستاده است؛ خانواده‌ای که در لحظه وداع باید میان پذیرفتن واقعیت تلخ مرگ عزیزش و بخشیدن فرصت زندگی به دیگران تصمیم بگیرد.

عدم رضایت خانواده یکی از مهم‌ترین موانع اهدای عضو

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی لرستان با اشاره به وضعیت اهدای عضو در کشور و استان می گوید: ۲۷ هزار بیمار در کشور در انتظار دریافت عضو هستند و امسال پنج مورد اهدای عضو در استان انجام شده است.

دکتر محمد سیف عدم رضایت خانواده افراد مرگ مغزی را یکی از مهم‌ترین موانع اهدای عضو دانست و گفت: ریشه بخشی از این موضوع به مسائل فرهنگی بازمی‌گردد.

وی با تاکید بر ضرورت آگاهی جامعه درباره مرگ مغزی افزود: افراد مرگ مغزی که وضعیت آنان به صورت قطعی و تخصصی تایید شده است، به زندگی بازنمی‌گردند و در چنین شرایطی می‌توان با اهدای عضو، حیات را به بیماران نیازمند بخشید.

سیف با اشاره به میانگین ۱۱ مورد اهدای عضو به ازای هر یک میلیون نفر در کشور، این رقم در لرستان را ۶ مورد به ازای هر یک میلیون نفر اعلام کرد و گفت: این میزان باید با فعالیت و فرهنگ‌سازی بیشتر ارتقا یابد.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی لرستان همچنین گفت: سالانه حدود سه هزار نفر در کشور به شرایط اهدای عضو می‌رسند، اما تنها حدود هزار نفر از آنان به اهدای عضو منجر می‌شوند؛ آماری که نشان می‌دهد فاصله میان امکان اهدای عضو و تحقق آن، همچنان یکی از چالش‌های جدی این حوزه است.

ثبت ۶۰ مورد اهدای عضو در بروجرد

آزاده دولتشاهی، مسوول اهدای عضو بروجرد نیز با اشاره به اینکه از سال ۱۳۸۸ تاکنون ۶۰ مورد اهدای عضو در این شهرستان به ثبت رسیده است گفت: خرم‌آباد نیز به‌ویژه در سال‌های اخیر عملکرد بهتری نسبت به گذشته داشته و بروجرد نیز در مجموع آمار قابل توجهی در این حوزه ثبت کرده است.

به گفته وی سال گذشته سه مورد اهدای عضو در بروجرد انجام شد که ۲ مورد در بیمارستان شهید چمران و یک مورد در بیمارستان آیت‌الله بروجردی ثبت شده است.

مسوول اهدای عضو بروجرد، یکی از موضوعات مهم در فرهنگ‌سازی اهدای عضو را آگاهی‌بخشی درباره تفاوت کما و مرگ مغزی بیان کرد و افزود: بسیاری از مردم این دو وضعیت را یکسان می‌پندارند و در مورد مرگ مغزی نیز تصور می‌کنند ممکن است بیمار دوباره بهبود یابد.

دولتشاهی توضیح داد: ممکن است در حالت کما بیمار وارد وضعیت نباتی شود یا احتمال بازگشت وجود داشته باشد، اما مرگ مغزی وضعیتی قطعی و برگشت‌ناپذیر است و بیمار دیگر به زندگی بازنمی‌گردد.

وی یادآور شد: وقتی این تفاوت برای خانواده‌ها به درستی تبیین شود و آنان از قطعی بودن مرگ مغزی اطمینان پیدا کنند، امکان تصمیم‌گیری آگاهانه درباره اهدای عضو نیز بیشتر می‌شود و تصمیمی که اگرچه در یکی از تلخ‌ترین لحظات زندگی گرفته می‌شود، می‌تواند سرنوشت چند بیمار چشم‌انتظار را تغییر دهد.

وی اهدای عضو را سخاوتمندانه‌ترین تصمیم یک انسان در سخت‌ترین لحظات زندگی توصیف کرد و گفت: خانواده‌های اهداکنندگان با وجود داغ سنگین از دست دادن عزیزشان، با بخشیدن اعضای او، جریان زندگی را به بیماران چشم‌انتظار هدیه می‌کنند.

به گفته وی از این منظر، فرهنگ اهدای عضو تنها به داشتن کارت اهدا خلاصه نمی‌شود بلکه آگاهی درباره مرگ مغزی، گفت‌وگو با خانواده و آماده بودن ذهنی برای تصمیم‌گیری در لحظه بحران، بخش مهمی از این فرهنگ است.

دولتشاه تصریح کرد: هرچه این آگاهی پیش از رسیدن خانواده به چنین لحظه‌ای بیشتر باشد، احتمال آنکه تصمیمی آگاهانه و همراه با شناخت گرفته شود نیز افزایش می‌یابد.

تجربه نشان می‌دهد فرهنگ اهدای عضو می‌تواند در شهرهای مختلف لرستان ریشه بدواند و گسترش پیدا کند اما برای رسیدن به میانگین کشوری و کاهش فاصله موجود، فرهنگ‌سازی باید از یک اقدام مقطعی فراتر رود و به گفت‌وگویی مستمر در خانواده‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و مراکز درمانی تبدیل شود.

محمد میردریک وند حالا دیگر در میان خانواده‌اش نیست، اما شاید بهترین تصویر از معنای اهدای عضو همین باشد؛ انسانی که زندگی‌اش متوقف شد، اما با تصمیمی بزرگ، امکان ادامه زندگی را برای دیگران فراهم کرد.

در نهایت، آنچه از محمد و دیگر اهداکنندگان باقی می‌ماند، فقط خاطره یک فقدان نیست؛ روایت بخشیدن فرصتی دوباره به کسانی است که هنوز در انتظار زندگی‌ هستند.